روغن کلزا چیست؟ بررسی کامل گیاه کلزا، نحوه استخراج و خواص بی‌نظیر روغن آن

روغن کلزا (Canola Oil) یکی از سالم‌ترین و پرمصرف‌ترین روغن‌های خوراکی دنیا است که به دلیل ارزش غذایی بالا، طعم خنثی و نقطه دود مناسب، امروزه جایگاه ویژه‌ای در آشپزی و تغذیه سالم پیدا کرده است. اما قبل از آشنایی با خواص و مزیت‌های این روغن، لازم است بدانید کلزا چیست و این گیاه چه ویژگی‌هایی دارد.

در این مقاله، هر آن‌چه باید درباره گیاه کلزا، خصوصیات آن، نحوه تولید روغن و خواص سلامتی روغن کلزا بدانید، به صورت کامل توضیح داده شده است.

---

 

 

گیاه کلزا چیست؟ آشنایی با ویژگی‌های گیاه کانولا

کلزا (Rapeseed / Canola) یک گیاه زراعی از خانواده کلم و خردل است که با نام علمی Brassica napus شناخته می‌شود. این گیاه در بسیاری از کشورهای جهان از جمله کانادا، آمریکا، اروپا و ایران کشت می‌شود و یکی از مهم‌ترین منابع تولید روغن گیاهی به شمار می‌آید.

ویژگی‌های ظاهری گیاه کلزا

• قد گیاه: معمولاً ۱ تا ۱.۵ متر

• ساقه: مستقیم، سبز و بدون انشعاب زیاد

• برگ‌ها: سبز مایل به آبی با بافت ضخیم

• گل‌ها: زرد روشن، به‌صورت خوشه‌ای و بسیار چشم‌نواز

• دانه‌ها: ریز، کروی، سیاه یا قهوه‌ای که درون غلاف‌های باریک قرار دارند

گل‌های زرد وسیع کلزا باعث شده مزارع آن یکی از زیباترین مناظر کشاورزی باشند.

---

شرایط رشد و کشت گیاه کلزا

کلزا یکی از بهترین محصولات برای کشت در مناطق معتدل و نیمه‌سردسیری است.

مهم‌ترین ویژگی‌های کشاورزی آن:

• مقاومت خوب در برابر سرما

• نیاز آبی متوسط

• دوره رشد نسبتاً طولانی

• سازگاری بالا با خاک‌های مختلف

• نقش مهم در بهبود کیفیت خاک و مدیریت علف‌های هرز

به همین دلیل، کلزا در برنامه‌های کشاورزی به عنوان محصول استراتژیک شناخته می‌شود.

---

روغن کلزا چگونه تولید می‌شود؟

روغن کلزا از طریق استخراج دانه‌های کلزا به دست می‌آید. در گذشته به دلیل وجود مقدار زیاد اوروسیک اسید، این روغن کمتر برای مصرف خوراکی مناسب بود. اما امروزه انواع اصلاح‌شده و کم‌اوروسیک با نام کانولا (Canola) تولید می‌شوند که مصرف کاملاً ایمن و ارزش غذایی بالایی دارند.

مراحل تولید روغن کلزا شامل:

1. برداشت دانه‌ها

2. پاک‌سازی و خشک‌کردن

3. فشرده‌سازی (پرس سرد یا گرم)

4. استخراج روغن

5. تصفیه و بسته‌بندی

نوع «پرس سرد» سالم‌ترین و مغذی‌ترین نوع روغن کلزا را تولید می‌کند.

---

خواص روغن کلزا چیست؟ بررسی کامل فواید روغن کلزا برای سلامتی

روغن کلزا یکی از سالم‌ترین روغن‌های گیاهی محسوب می‌شود و دلیل آن ترکیب بی‌نظیر اسیدهای چرب و آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی است.

۱. کم‌چرب و قلب‌پسند (Heart-Friendly)

روغن کلزا دارای کمترین میزان چربی اشباع در میان روغن‌های رایج است.
این ویژگی باعث می‌شود در کاهش:

• کلسترول LDL

• التهاب

• خطر بیماری‌های قلبی
  نقش مهمی داشته باشد.

۲. غنی از اسیدهای چرب مفید (اُمگا ۳، اُمگا ۶ و اُمگا ۹)

کلزا یکی از بهترین منابع گیاهی اسید آلفا لینولنیک (omega-3) است که برای عملکرد مغز، قلب و کاهش التهاب ضروری است.
همچنین تعادل بسیار خوبی از omega-6 و omega-9 دارد که برای بدن مورد نیاز هستند.

۳. دارای نقطه دود بالا (مناسب برای پخت‌وپز)

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های روغن کلزا این است که در برابر حرارت پایدار است و برای:

• سرخ‌کردن سبک

• تفت‌دادن

• کباب‌کردن

• پخت غذاهای روزمره
  بسیار مناسب است.

۴. طعم خنثی؛ مناسب برای انواع غذاها

برخلاف روغن‌های دیگر که طعم یا بوی مشخصی دارند، روغن کلزا طعم و بوی بسیار ملایمی دارد و باعث تغییر طعم غذا نمی‌شود.
به همین دلیل در:

• کیک‌پزی

• سالاد

• سس‌ها

• سرخ‌کردن
  به‌خوبی استفاده می‌شود.

۵. سرشار از ویتامین E

ویتامین E یک آنتی‌اکسیدان طبیعی است که از بدن در برابر رادیکال‌های آزاد محافظت می‌کند. نتیجه آن:

• تقویت سیستم ایمنی

• بهبود سلامت پوست و مو

• جلوگیری از پیری زودرس

---

فواید مصرف روغن کلزا برای بدن

بهبود سلامت قلب و عروق

ترکیب عالی چربی‌ها باعث افزایش سلامت قلب می‌شود.

کنترل وزن

چربی‌های مفید کلزا می‌توانند به افزایش احساس سیری و سوخت‌وساز کمک کنند.

بهبود سلامت مغز

وجود اُمگا ۳ برای عملکرد ذهن و تمرکز بسیار مهم است.

کاهش التهاب و بهبود عملکرد مفاصل

چربی‌های غیراشباع روغن کلزا در کاهش التهاب مؤثرند.

---

روغن کلزا بهتر است یا روغن آفتابگردان؟

این سؤال از پرتکرارترین پرسش‌های کاربران است.
به‌طور کلی:

اگر سلامت قلب و مصرف امگا ۳ برای شما مهم است، روغن کلزا بهتر است.

---

جمع‌بندی: چرا روغن کلزا یک روغن سالم و مناسب برای آشپزی است؟

روغن کلزا یکی از بهترین انتخاب‌ها برای زندگی سالم و آشپزی روزمره است، زیرا:

• چربی اشباع کم دارد

• منبع عالی امگا ۳ است

• برای پخت‌وپز و سرخ‌کردن مناسب است

• طعم خنثی دارد

• سرشار از ویتامین E است

اگر به دنبال یک روغن گیاهی سالم، سبک و مقرون‌به‌صرفه هستید، روغن کلزا انتخابی بسیار مناسب خواهد بود